Beroemde Diamanten Die de Wereld Veranderden: De Complete Encyclopedie

In 1476 vond een Vlaamse goudsmid genaamd Lodewijk van Bercken de scaif uit: een roterende polijstschijf doordrenkt met olijfolie en diamantstof waarmee het voor het eerst mogelijk werd om een diamant met echte precisie te bewerken. Hij werkte binnen de toenmalige Spaanse omwalling van Antwerpen — de stadsmuren waar vandaag de brede boulevard loopt. De handel is Antwerpen nooit verlaten; ze verschoof enkel, eeuwen later, naar het huidige diamantkwartier rond de Pelikaanstraat, dat pas ontstond buiten die oude muren. Elke gefacetteerde diamant die in de vijf eeuwen sindsdien werd geslepen — elke steen op deze pagina, zonder uitzondering — werd gevormd door een werktuig dat rechtstreeks afstamt van het wiel van Van Bercken.

Vierhonderd jaar later, in 1919, publiceerde een jonge wiskundige uit een Antwerpse diamantfamilie genaamd Marcel Tolkowsky zijn doctoraatsthesis aan de University of London. Daarin berekende hij de exacte hoeken en verhoudingen waaronder een ronde diamant de maximale hoeveelheid licht door zijn kroon zou weerkaatsen — de "ideal cut" die de moderne round brilliant definieert. Zijn formules zijn in 2026 nog steeds de referentiestandaard die door het GIA en elk groot grading-laboratorium wordt gebruikt.

De familie Tolkowsky bleef slijpen. Marcels neef Gabi Tolkowsky werd door De Beers in het late twintigste eeuw uitgekozen om drie van de belangrijkste stenen te slijpen die ooit aan één ambachtsman werden toevertrouwd: de Centenary Diamond, de Golden Jubilee, en het team dat aan de Millennium Star werkte. Wanneer je de biografieën van 's werelds beroemdste diamanten volgt, volg je een Vlaamse rode draad: van het wiel van Van Bercken in 1476, via de Amsterdamse satelliet-ateliers (die in Antwerpen waren opgeleid), via de wiskunde van Tolkowsky, tot bij de meesterslijpers die in 2026 nog steeds werken in het diamantkwartier rond de Pelikaanstraat.

Elke steen hieronder is een hoofdstuk in dat verhaal.

Frederick Wells, 1905. Via Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Op 26 januari 1905 zag een mijninspecteur bij de Premier-mijn in Zuid-Afrika iets dat zijn lantaarn weerkaatste in de wand van de put. Hij ging er eerst van uit dat het een stukje glas was dat daar als grap was neergelegd. Wat hij had gevonden was een ruwe diamant van 3.106 karaat — 621 gram — groter dan enige diamant ooit geregistreerd, en een formaat dat meer dan een eeuw later nog steeds ongeëvenaard is.

Hij werd vernoemd naar Thomas Cullinan, de eigenaar van de mijn, en gekocht door de regering van Transvaal voor £150.000 om aan Koning Edward VII te worden aangeboden op zijn zesenzestigste verjaardag. Het transport zelf werd een legende: een lokstuk werd geplaatst op een zwaar bewaakt oorlogsschip van de Royal Navy, terwijl de eigenlijke Cullinan met gewone aangetekende post van Zuid-Afrika naar Londen reisde. Het volledige ooggetuigenverslag van de ontdekking en de slijping is bewaard in de monografie uit 1908 "The Cullinan Diamond", gepubliceerd kort na de slijping.

De slijping werd toevertrouwd aan Joseph Asscher in Amsterdam — een neefbedrijf van de Antwerpse handel, opgeleid in dezelfde Vlaamse traditie die Van Bercken had gesticht. Asscher bestudeerde de steen acht maanden voordat hij de eerste kloofslag maakte. Toen hij eindelijk toesloeg, brak zijn hamer en viel hij flauw. Bij de tweede poging spleet de diamant precies zoals hij had gepland. De British Royal Collection Trust bewaart het definitieve verslag van het slijpproces en het lot van elk van de negen belangrijkste stenen die eruit voortkwamen.

Uit de ruwe steen kwamen 105 afgewerkte stenen, waaronder de negen belangrijkste "Cullinan"-diamanten. Cullinan I — de Great Star of Africa, 530,4 karaat, peervormig — blijft de grootste kleurloze geslepen diamant ter wereld en zit in de Sovereign's Sceptre with Cross in de Britse Kroonjuwelen. Cullinan II zit in de Imperial State Crown. De rest is verdeeld over de persoonlijke sieraden van de Britse koninklijke familie — een inventaris die de gehele moderne geschiedenis van de Britse koninklijke juwelen vastlegt.

Foto: David Bjorgen. Via Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Met een gewicht van 45,52 karaat en een diep grijsblauwe kleur die verandert onder verschillend licht, trekt de Hope Diamond al vier eeuwen lang publiek. Zijn ongewone kleur komt van sporen boor in zijn kristalstructuur — een chemie zo zeldzaam dat er misschien één zulke steen op tien miljoen wordt gevormd.

De steen werd in de zeventiende eeuw gedolven in de Kollur-mijn in India en verkocht aan de Franse reiziger Jean-Baptiste Tavernier, die hem naar Parijs bracht en in 1668 aan Lodewijk XIV verkocht. Toen woog hij nog 115 karaat en stond hij bekend als de "Tavernier Blue"; voor de Zonnekoning werd hij herslepen tot een hartvormige steen van 67 karaat, de "French Blue". Die versie overleefde tot de Franse Revolutie, toen de kroonjuwelen in 1792 werden geplunderd. De steen verdween twintig jaar lang. Het Smithsonian Magazine reconstrueerde in 2025 elke stap van de reis van de diamant door het Franse hof en daarna.

Hij dook opnieuw op in Londen in 1812, herslepen tot de huidige 45 karaat — klein genoeg om onherkenbaar te zijn, maar de chemie verraadde hem. Hij ging door de handen van koning George IV van Groot-Brittannië, daarna van Henry Philip Hope, een bankier wiens familienaam bleef plakken. Vervolgens passeerde hij zoveel eigenaars die financieel ten onder gingen, ziek werden of een gewelddadige dood stierven, dat tegen het einde van de negentiende eeuw de legende van een vloek zich aan de steen hechtte — een verhaal grotendeels bedacht door een journalist van de Washington Post in 1908, maar te onweerstaanbaar om ooit helemaal ontkracht te worden.

Harry Winston kocht hem in 1949 en schonk hem in 1958 aan het Smithsonian. Volgens de eigen archieven van het Smithsonian Institution verstuurde Winston hem vanuit New York in een gewoon bruin pakketje per aangetekende post, verzekerd voor één miljoen dollar, tegen een portokost van 2,44 dollar. Vandaag staat hij in Washington in de Harry Winston Gallery, draaiend in een speciaal ontworpen glazen kluis onder glasvezelverlichting, geschat tussen 200 en 350 miljoen dollar, en blijft hij een van de meest bezochte museumobjecten ter wereld.

Foto: Chris 73. Via Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Replica getoond.

De Koh-i-Noor — "Berg van Licht" in het Perzisch — is de diamant waarover meer regeringen ruzie hebben gemaakt dan enige andere. Hij weegt vandaag 105,6 karaat, maar wordt verondersteld oorspronkelijk meer dan 186 karaat gewogen te hebben toen hij, mogelijk al in de dertiende eeuw, uit de Golconda-mijnen in Zuid-India tevoorschijn kwam.

Zijn opgetekende geschiedenis leest als een samenvatting van zes eeuwen Zuid-Aziatisch conflict. Hij werd achtereenvolgens ingepikt door Mogol-keizers, in 1739 buitgemaakt door de Perzische veroveraar Nadir Shah, doorgegeven aan Afghaanse heersers en belandde uiteindelijk in de schatkist van het Sikh-rijk onder Ranjit Singh. In 1849, na de Britse annexatie van de Punjab, werd de tienjarige maharadja Duleep Singh gedwongen de steen af te staan als onderdeel van het Verdrag van Lahore. Hij werd het jaar daarop aan koningin Victoria aangeboden.

Prins Albert was niet onder de indruk van de oorspronkelijke Indische slijping, die hij onvoldoende briljant vond, en gaf opdracht de steen te herslepen. Twee Nederlandse slijpers, Voorsanger en Fedder — opgeleid in de Amsterdamse ateliers uit de Vlaamse traditie die rechtstreeks afstamt van de oorspronkelijke Antwerpse lijn van Van Bercken — reduceerden hem in achtendertig dagen onafgebroken werken van 186 naar 105 karaat. De resterende steen werd gezet in de kroon van koningin Alexandra, daarna van koningin Mary, en uiteindelijk in de kroon van koningin-moeder Elizabeth, waarin hij vandaag nog steeds rust.

De Koh-i-Noor bevindt zich vandaag in het Jewel House in de Tower of London, door Historic Royal Palaces omschreven als "een symbool van verovering" met een turbulente reis langs Mogol-keizers, Sjahs van Iran, emirs van Afghanistan en Sikh-maharadja's. Hij is het onderwerp van actieve claims tot repatriëring uit India, Pakistan, Iran en Afghanistan — elk land dat een ander hoofdstuk uit de verwarde geschiedenis van de steen aanvoert. Het is de diamant die het duidelijkst toont hoe één enkel juweel het gewicht van een imperium kan dragen.

De Regent is de diamant die het best illustreert hoeveel waarde één slijper kan toevoegen. Toen hij in 1698 uit de Kollur-mijn tevoorschijn kwam — naar verluidt verborgen door een Indische slaaf in een wonde in zijn been — woog hij ruwweg meer dan 400 karaat. Hij werd verkocht aan Thomas Pitt, toen gouverneur van Madras en grootvader van William Pitt de Oudere, die hem naar Londen scheepte.

In Londen sleep een Engelse slijper genaamd Harris de steen twee jaar lang, van 1704 tot 1706, tot een cushion cut van 140,64 karaat van buitengewone zuiverheid. De slijping reduceerde de ruwe steen met bijna twee derde — maar het eindresultaat was zo uitzonderlijk dat Pitt hem in 1717 kon verkopen aan Filips II, hertog van Orléans, regent van Frankrijk, voor een bedrag dat vandaag zou neerkomen op honderden miljoenen euro. De naam is sindsdien blijven hangen. De officiële cataloguspagina van het Louvre beschrijft hem als "nog steeds beschouwd als de mooiste diamant ter wereld op vlak van zuiverheid en slijpkwaliteit".

De Regent werd gezet in de kroon van Lodewijk XV bij zijn kroning in 1722, in de zwartfluwelen hoed van Marie-Antoinette, en — het bekendste — in het gevest van het ceremoniële zwaard van Napoleon Bonaparte, waar hij tijdens zijn kroning in 1804 de keizerlijke legitimiteit symboliseerde. Hij werd kort gestolen tijdens de Franse Revolutie, verborgen op een zolder in een Parijse mansarde, en teruggevonden. Tijdens de Tweede Wereldoorlog overleefde hij opnieuw, verborgen achter een marmeren schouw op het Château de Chambord.

Het grootste deel van de laatste 150 jaar was de Regent te bezichtigen in de Galerie d'Apollon van het Louvre. Na de herinrichting door het Louvre in 2020 van de overgebleven Franse Kroonjuwelen en — recenter — de veiligheidsherziening na de diefstal in de Galerie d'Apollon in oktober 2025, werd de Regent tijdelijk overgebracht naar de Banque de France terwijl elders in het museum een nieuwe, beter beveiligde zaal wordt voorbereid. Van alle diamanten in deze lijst blijft hij degene die experts het meest consistent noemen als de mooiste ooit geslepen — een bewijs van wat twee jaar geduldig werk door één enkele vakman kan bereiken.

Fotocredit: Wikimedia Commons, bestandspagina, CC BY 3.0

De Sancy is een van de oudste diamanten van Europa met een ononderbroken gedocumenteerde geschiedenis. Hij weegt 55,23 karaat, is geslepen in een ongewone schildvorm met facetten aan beide zijden — een stijl die de moderne briljantslijping bijna twee eeuwen voorafgaat — en heeft een lichtgele tint die hem een karakteristieke warme gloed geeft. De officiële cataloguspagina van het Louvre voert de steen terug tot vóór 1570 en bevestigt zijn Indische oorsprong.

Hij duikt voor het eerst op in de historische bronnen als bezit van Karel de Stoute, hertog van Bourgondië, die hem naar verluidt droeg tijdens de Slag bij Nancy in 1477. Hij verloor er zowel de slag als het leven, en volgens de legende werd de steen op het slagveld opgeraapt door een gewone soldaat die hem verkocht voor één florijn — een van de grote koopjes uit de geschiedenis van de juwelen. Of dat verhaal helemaal klopt of niet, de diamant dook al snel weer op in de schatkamers van de Europese adel.

In de eeuwen die volgden ging de Sancy door de handen van de koning van Portugal, de Franse minister van financiën Nicolas de Harlay, seigneur de Sancy (wiens naam hij in de jaren 1590 erfde), koningin Elizabeth I van Engeland, koning Jacobus I en kardinaal Mazarin, die hem in 1661 als een van de achttien Mazarin-diamanten aan de Franse Kroon naliet. Bij de kroning van Lodewijk XV in 1722 werd hij bovenop diens kroon gezet. Hij werd gestolen tijdens de Franse Revolutie — bij dezelfde overval op de Garde-Meuble in 1792 die ook de French Blue meenam — en verdween decennia lang, voordat hij weer opdook bij de Russische familie Demidoff, en daarna bij de Britse familie Astor.

De Sancy keerde in 1978 terug naar Frankrijk toen het Louvre hem voor één miljoen dollar van de familie Astor verwierf. Net als de Regent maakte hij deel uit van de herinrichting van de Franse Kroonjuwelen door het Louvre in 2020 in de Galerie d'Apollon, en werd hij — na de diefstal in oktober 2025 die andere stukken uit de collectie trof — tijdelijk overgebracht naar de Banque de France terwijl een nieuwe beveiligde zaal wordt voorbereid. Vijfhonderd jaar Europese geschiedenis samengeperst in een steen van elf gram.

Artistieke impressie — echte foto's van de Pink Star zijn eigendom van het persarchief van Sotheby's.

De Pink Star houdt het record. Op 4 april 2017, in een biedgevecht van vijf minuten bij Sotheby's Hong Kong, werd hij verkocht voor 71,2 miljoen dollar — de hoogste prijs ooit betaald voor een diamant, gekleurd of kleurloos, op een openbare veiling. De steen weegt 59,60 karaat, is door het Gemological Institute of America gegradeerd als Fancy Vivid Pink, en is internally flawless.

De ruwe steen werd in 1999 door De Beers gedolven in zuidelijk Afrika en woog 132,5 karaat — wat betekent dat meer dan de helft van zijn massa werd weggeslepen om zijn uiteindelijke oval-cushion mixed-cut te bereiken. Het slijpen werd uitgevoerd door de Steinmetz Diamond Group gedurende twee jaar onafgebroken werk door een team specialisten, waarvan sommigen in Antwerpen waren opgeleid voordat ze zich bij de internationale operatie van Steinmetz voegden. De steen werd oorspronkelijk in 2003 in Monaco onthuld als "The Steinmetz Pink".

De reden voor de recordprijs ligt in de wiskunde van zeldzaamheid bij gekleurde diamanten. Fancy Vivid Pink is de hoogste saturatiegraad die het GIA toekent voor roze diamanten — een categorie waarvoor misschien één op elke tien miljoen natuurlijke diamanten in aanmerking komt. En roze diamanten boven de 10 karaat komen bijna nooit voor op veilingen. Een Vivid Pink van 59 karaat is, geologisch gezien, een object van eens per generatie. De Pink Star was al één keer eerder in de veilingzaal geweest: in november 2013 bood een diamantslijper uit New York bij Sotheby's Genève 83 miljoen dollar, maar hij bleef in gebreke met de betaling, waardoor Sotheby's vier jaar lang op de steen bleef zitten tot aan de verkoop in Hong Kong in 2017.

Het winnende bod in Hong Kong kwam van Henry Cheng Kar-Shun, voorzitter van Chow Tai Fook Enterprises, het juweelconglomeraat uit Hong Kong, die het bod telefonisch uitbracht en de steen omdoopte tot "CTF Pink Star" ter ere van zijn overleden vader, de oprichter van het bedrijf. Sindsdien is hij niet meer publiek getoond — een herinnering aan het feit dat de grootste diamanten ter wereld het grootste deel van hun leven uit het zicht doorbrengen, stilletjes reizend tussen privékluizen, verzekeringspolissen en erfeniskoffers.

Artistieke impressie — echte foto's van de Blue Moon of Josephine zijn eigendom van het persarchief van Sotheby's.

In januari 2014 werd een stuk blauwgetinte ruwe steen van 29,6 karaat gedolven in de Cullinan-mijn in Zuid-Afrika — dezelfde mijn die 109 jaar eerder de originele Cullinan Diamond had voortgebracht. Petra Diamonds, de huidige uitbater van de mijn, verkocht de ruwe steen aan Cora International in New York voor 25,6 miljoen dollar, op dat moment de hoogste prijs ooit betaald voor een stuk ruwe diamant.

Cora deed er zes maanden over om de steen te slijpen tot een cushion van 12,03 karaat — gegradeerd Fancy Vivid Blue, internally flawless en Type IIb, de boorbevattende categorie waartoe ook de Hope Diamond behoort. Blauwe diamanten in cushion-slijping met deze saturatie zijn buitengewoon zeldzaam: het GIA had de hoogste "Vivid"-graad in zijn hele geschiedenis nog maar aan een handvol blauwe stenen toegekend.

Sotheby's Genève bood hem aan op 11 november 2015 met een pre-sale schatting van 35 tot 55 miljoen dollar. De uiteindelijke hamerprijs bedroeg 48,5 miljoen dollar, ofwel ongeveer 4 miljoen dollar per karaat — de hoogste prijs per karaat ooit behaald door een diamant op een veiling, een record dat nog steeds staat. De koper, achteraf geïdentificeerd als de Hongkongse vastgoedmagnaat Joseph Lau, bracht het winnende bod telefonisch uit en herdoopte de steen ter plekke ter ere van zijn zevenjarige dochter Josephine.

Het verhaal eindigt daar niet. Nog maar de dag daarvoor, bij concurrent Christie's Genève, had Lau een tweede historische diamant gekocht — een vivid pink van 16,08 karaat — voor 28,5 miljoen dollar, en die noemde hij "Sweet Josephine" naar diezelfde dochter. Twee recordbrekende gekleurde diamanten, gekocht met twee dagen tussentijd, allebei genoemd naar hetzelfde zevenjarige meisje, allebei door één verzamelaar. Het record prijs per karaat dat de Blue Moon vestigde voor gekleurde diamanten bleef staan tot de Pink Star in 2017 het geaggregeerde record voor totaalprijs overtrof. Op vlak van pure geologische onwaarschijnlijkheid is de Blue Moon of Josephine echter wellicht de meest buitengewone enkele steen die deze eeuw is gekocht en verkocht.

Artistieke impressie — echte foto's van de Taylor-Burton Diamant zijn eigendom van Cartier en persarchieven van beroemdheden.

De Taylor-Burton is de diamant die een privésteen omtoverde tot publiek spektakel. Hij begon als een ruwe steen van 241 karaat, ontdekt in de Premier Mine van Zuid-Afrika in 1966, en werd door de meester-klover van Harry Winston, Pastor Colón Jr. — die de steen zes maanden bestudeerde voordat hij de eerste kloofslag durfde te zetten — geslepen tot een peervormige briljant van 69,42 karaat in D-kleur en flawless. Het was een van de grootste peervormige diamanten ooit publiek aangeboden.

Op 23 oktober 1969 ging de steen onder de hamer bij Parke-Bernet Galleries in New York. Twee bieders concurreerden openlijk. De ene was Cartier. De andere was acteur Richard Burton, die zijn Londense advocaat Aaron Frosch had gemachtigd om tot één miljoen dollar te bieden voor de steen als geschenk voor zijn echtgenote, Elizabeth Taylor. Ook in de zaal aanwezig waren Harry Winston zelf, de Griekse reder Aristoteles Onassis en de sultan van Brunei — allen naar verluidt geïnteresseerd. Cartier won voor 1.050.000 dollar, toen een record voor een publiek verkocht juweel.

Binnen vierentwintig uur had Burton rechtstreeks met Cartier onderhandeld en de diamant teruggekocht voor ongeveer 1,1 miljoen dollar — een winst van 50.000 dollar voor het veilinghuis, op voorwaarde dat Cartier de steen eerst publiek mocht tentoonstellen. Volgens het historische familiearchief van Francesca Cartier Brickell werd de diamant tentoongesteld in Cartier's mansion aan 653 Fifth Avenue, waar naar schatting 6.000 mensen per dag in de rij stonden om hem te zien. Vervolgens werd hij overgevlogen naar Chicago voor een tweede tentoonstelling. Uiteindelijk leverde Cartier hem af aan de Burtons op een jacht voor de kust van Monaco, onder begeleiding van gewapende bewakers.

Taylor liet de diamant aanvankelijk zetten als ring, maar met 69 karaat was hij te zwaar voor dagelijks dragen. Ze gaf Cartier de opdracht een halsketting te ontwerpen — naar verluidt zodat de hanger over een tracheotomie-litteken uit haar ziekte van 1961 zou vallen. Ze droeg hem voor het eerst publiek op de veertigste verjaardag van prinses Grace van Monaco op 12 november 1969, en opnieuw tijdens de 42e Academy Awards. Een verzekeringspolis van Lloyd's of London bepaalde dat ze de diamant publiek niet meer dan dertig dagen per jaar mocht dragen, en altijd met gewapende bewakers. Taylor verkocht de steen uiteindelijk in 1978 voor ongeveer 3 miljoen dollar aan juwelier Henry Lambert, die hem doorverkocht aan een anonieme koper in Saoedi-Arabië — waar hij sindsdien in stilte is gebleven. De Taylor-Burton is niet de grootste of meest waardevolle steen op deze lijst, maar wellicht wel de beroemdste — de eerste celebritydiamant in de moderne zin, en het sjabloon dat Hollywood, juwelen en publiek spektakel sindsdien hebben gevolgd.

Artistieke impressie — echte foto's van de Wittelsbach-Graff Diamant zijn eigendom van Graff Diamonds en Christie's persarchieven.

De Wittelsbach-Graff is de diamant die de moderne handel in tweeën spleet. Zijn verhaal begint vier eeuwen geleden bij de Kollur-mijn in de Golconda-regio van India — dezelfde alluviale velden die ook de Hope Diamond voortbrachten — waar mijnwerkers halverwege de zeventiende eeuw een buitengewoon blauw kristal opdolven. Geslepen tot een cushion van 35,56 karaat in Fancy Deep Grayish Blue, kwam hij in Europese koninklijke schatkamers terecht als onderdeel van de bruidsschat van de Spaanse infante Margarita Teresa, en werd hij uiteindelijk een vast stuk van zowel de Oostenrijkse als de Beierse Kroonjuwelen, gedragen door generaties Habsburgse en Wittelsbachse vorsten.

Vervolgens verdween de diamant. Hij verdween in onopgehelderde omstandigheden bij een veiling van de Beierse Kroonjuwelen door Christie's in 1931 — vervangen, volgens de archieven van het Smithsonian, door een stuk geslepen blauw glas. Twintig jaar lang was de eigenlijke steen zoek. Hij dook opnieuw op in België in 1951 en werd, naamloos en niet als zodanig herkend, tentoongesteld op de Wereldtentoonstelling van Brussel in 1958. Hij werd pas in 1962 correct geïdentificeerd door Joseph Komkommer, een Belgische edelsteen-expert werkzaam in Antwerpen — nog een hoofdstuk in de lange Vlaamse betrokkenheid bij elke belangrijke diamant in Europa.

Op 10 december 2008 werd de Wittelsbach voor het eerst in tachtig jaar openbaar aangeboden bij Christie's Londen. De pre-sale schattingen schommelden rond de 15 miljoen dollar. De hamer viel bij 24,3 miljoen dollar — toen de hoogste prijs ooit betaald voor een diamant op een veiling. De koper was Laurence Graff, de in Londen gevestigde diamantair. Wat Graff daarna deed verdeelde de diamantwereld. In 2010 liet hij de steen herslepen door drie diamantslijpers, waarbij hij gereduceerd werd van 35,56 tot 31,06 karaat om scherfjes, slijtsporen en een oversized culet weg te werken — en om de kleurgraad te verbeteren. Het Gemological Institute of America hergradeerde de opnieuw geslepen steen als Internally Flawless, Fancy Deep Blue, en de grootste dergelijke steen die het GIA ooit had gecertificeerd.

De reactie was heftig. Daniela Mascetti, juwelenspecialiste bij Sotheby's, vertelde aan de internationale pers dat herkomst bij edelstenen belangrijk is "op manieren die voor andere dingen niet gelden". Gabriel Tolkowsky — de Antwerpse slijper die de Centenary en de Golden Jubilee voor De Beers had geslepen — noemde het herslijpen "het einde van cultuur". Graff toonde geen berouw. "Schoonheid creëren, of daden van schoonheid, is geen zonde. Alles wat we deden was de smetten wegwerken en nu is het pure perfectie." De opnieuw geslepen Wittelsbach-Graff werd in 2010 tentoongesteld in het Smithsonian naast de Hope Diamond — de eerste keer dat twee blauwe diamanten van dat kaliber ooit samen te zien waren — voordat hij in 2011 werd verkocht aan sjeik Hamad bin Khalifa Al Thani, vader-emir van Qatar, voor naar verluidt 80 miljoen dollar. Sindsdien is hij niet meer publiek getoond.

De Dresden Green is de enige grote natuurlijke groene diamant die ooit is ontdekt. Hij weegt 41 karaat, is peervormig, en toont een karakteristieke appelgroene kleur die niet ontstaan is uit een chemische onzuiverheid, maar uit miljoenen jaren blootstelling aan natuurlijke radioactiviteit diep in de aarde — een geologisch toeval zo specifiek dat de wereld nooit een tweede vergelijkbare steen heeft voortgebracht.

Zijn oorsprong is, zoals bij bijna elke Europese historische diamant, Indisch. Hij kwam voort uit de alluviale velden van de Golconda-regio — hetzelfde district dat ook de Hope Diamond, de Koh-i-Noor, de Regent en de Wittelsbach voortbracht — en bereikte Europa ergens in het begin van de achttiende eeuw langs routes die nooit volledig gedocumenteerd zijn. Zeker is dat de diamant in 1742 op de Leipziger Paasfoor werd gekocht door koning August III van Polen, die ook keurvorst van Saksen was. Hij betaalde er 400.000 daalders voor — een bedrag groter dan de totale bouwkost van de Dresdense Frauenkirche in diezelfde periode.

August III liet de diamant zetten in een spectaculair hoedornament, ontworpen om te dragen bij ceremoniële hofverschijningen. Die originele zetting bestaat vandaag nog steeds. Toen het Residenzschloss op 13 februari 1945 werd gebombardeerd tijdens de vernietiging van Dresden, werd het Grünes Gewölbe grotendeels tot puin herleid — maar de diamant was geëvacueerd naar de vesting Königstein en overleefde ongedeerd. Vervolgens werd hij in 1946 door het Rode Leger in beslag genomen en naar Moskou gebracht als oorlogsschadevergoeding. Hij keerde pas in 1958 terug naar Dresden.

De Dresden Green staat vandaag in het Watzdorf-Kabinet van het Neues Grünes Gewölbe in het Residenzschloss Dresden, verlicht achter glas. In 2019 maakte de diamant een uitzonderlijk zeldzame reis naar het buitenland en trok hij naar New York voor de tentoonstelling "Making Marvels" in het Metropolitan Museum of Art — de eerste keer in decennia dat hij Duitsland verliet. In datzelfde jaar braken dieven in bij het Historisches Grünes Gewölbe hiernaast en stalen ze zowat honderd koninklijke juwelen. De Dresden Green bleef onaangeroerd — een andere collectie, een ander gebouw, en een van de streng bewaakte edelstenen ter wereld.

Artistieke impressie — echte foto's van de Golden Jubilee Diamant zijn eigendom van de Thaise Koninklijke Huishouding en de persarchieven van De Beers.

Van alle diamanten in deze lijst is de Golden Jubilee degene waar dit artikel stilletjes naartoe heeft gebouwd. Hij weegt 545,67 karaat, werd geslepen in Antwerpen, en is de grootste geslepen diamant ter wereld — hij overtreft zelfs Cullinan I, de Great Star of Africa, met vijftien karaat. En anders dan bij bijna elke andere steen op deze pagina, kunnen we met zekerheid zeggen wie hem sleep en waar: Gabi Tolkowsky, in een ondergronds trillingvrij atelier in Antwerpen, gedurende meer dan twee jaar onafgebroken werk tussen 1988 en 1990.

De ruwe steen werd in 1985 ontdekt in de Premier Mine in Zuid-Afrika — dezelfde mijn die in 1905 de originele Cullinan Diamond had voortgebracht. Hij woog 755,5 karaat, een gebroken bruine steen zo vol met interne insluitsels dat De Beers hem aanvankelijk gebruikte als testobject voor de ontwikkeling van nieuwe slijpwerktuigen, zonder te verwachten dat de eindsteen op zichzelf een juweel zou worden. Ze overhandigden hem aan Gabi Tolkowsky, de zesde generatie Antwerpse slijper wiens grootoom Marcel in 1919 de moderne round brilliant cut had gedefinieerd — dezelfde Tolkowsky-familiedraad die door de hele geschiedenis van de Europese diamantslijperij loopt.

Tolkowsky werkte aan de steen samen met zijn zoon Jean-Paul in een speciaal gebouwd trillingvrij ondergronds atelier, met behulp van computermodellering en op maat ontworpen werktuigen. Het resultaat was een cushion cut in fancy yellow-brown met 148 facetten in wat hij het "fire rose"-patroon noemde — een facetteringsschema dat hij specifiek had ontworpen om briljantie en kleurwerking in een grote bruine steen te maximaliseren. Toen hij in 1990 klaar was, hield De Beers hem jarenlang privé tentoongesteld voordat werd beslist wat ermee te doen.

In 1995 zag een groep Thaise zakenlieden onder leiding van Henry Ho de diamant op de Thailand Board of Investment Fair en kochten hem voor ongeveer zes miljoen dollar — met het uitdrukkelijke doel hem aan hun koning te schenken. In 1997 gaven ze hem aan koning Bhumibol Adulyadej ter gelegenheid van het vijftigjarig jubileum van zijn troonsbestijging — de viering waaraan de steen zijn naam ontleent. De Golden Jubilee is nu gezet in de Thaise koninklijke scepter en vormt een onderdeel van de Kroonjuwelen van Thailand. Toen Gabi Tolkowsky in mei 2023 overleed, openden de overlijdensberichten in elke belangrijke diamantpublicatie met dezelfde zin: hij was de man die de twee grootste en belangrijkste moderne diamanten in de geschiedenis had geslepen. Beide werden gevormd in Antwerpen.

Artistieke impressie — echte foto's van de Millennium Star Diamant zijn eigendom van de persarchieven van De Beers.

De Millennium Star sluit deze lijst waar hij begon — met een steen zo uitzonderlijk dat zijn verhaal onlosmakelijk verbonden raakte met de grootste poging tot diamantroof in de Britse geschiedenis. Hij weegt 203,04 karaat, is D-kleur, internally en externally flawless, en peervormig. Slechts één flawless D-kleur peer ter wereld is groter. Op de dag van zijn onthulling beschreven edelsteen-experts hem als de meest perfecte grote diamant ooit geslepen in het moderne tijdperk.

De ruwe steen werd in 1990 opgehaald uit alluviale afzettingen in het Mbuji-Mayi-district van het toenmalige Zaïre, nu de Democratische Republiek Congo. Hij woog 777 karaat — een getal zo groot dat De Beers de aankoop onderhandelde op het hoogtepunt van de burgeroorlog in het land, waarbij de steen onder omstandigheden die het bedrijf nooit volledig heeft prijsgegeven uit de regio werd getransporteerd. De Beers overhandigde hem vervolgens aan de Steinmetz Diamond Group (nu Diacore), wiens team meer dan drie jaar aan hem sleep met lasersnijtechnologie die specifiek voor het project was ontwikkeld. Toen ze in 1999 klaar waren, was het resultaat zo zuiver dat het het middelpunt werd van De Beers' Millennium Jewels-collectie — tentoongesteld naast elf blauwe diamanten van in totaal 118 karaat.

De collectie werd het hele jaar 2000 publiek tentoongesteld in de Londense Millennium Dome. Op de ochtend van 7 november 2000 gebruikte een bende ervaren criminelen een JCB-graafmachine om door de muur van de Dome te ramen, gooiden rookgranaten en renden gewapend met voorhamers en een nagelpistool naar de tentoonstellingskluis. Wat ze niet wisten was dat de Flying Squad van de Metropolitan Police hen al maanden volgde onder de codenaam "Operation Magician". De Millennium Dome-overval werd onderschept voordat een enkele diamant werd aangeraakt. De Millennium Star en elke blauwe diamant waren de dag ervoor omgewisseld voor replica's — een detail dat de overvallers pas van hun arresterende agenten vernamen. De volledige operatie was de grootste in de geschiedenis van de Flying Squad en verhinderde wat een diefstal van 350 miljoen pond zou zijn geweest. Het verhaal werd verteld in de Netflix-documentaire "The Diamond Heist" uit 2025.

De Millennium Star werd in 2006 in stilte verkocht aan een anonieme koper in Azië of het Midden-Oosten — de exacte bestemming is nooit bekendgemaakt. Sindsdien is hij niet meer publiek getoond. En dat is misschien wel de gepaste slotnoot voor deze encyclopedie. Van de twaalf diamanten op deze pagina blijven er slechts twee — de Hope en de Dresden Green — permanent te bezichtigen voor het publiek. De andere tien zijn allemaal verdwenen in privékluizen, koninklijke schatkamers of bankvaults. De werkelijk grote diamanten brengen het grootste deel van hun leven uit het zicht door. Het is het verhaal van elke steen zijn reis — waar hij vandaan kwam, wie hem sleep, door wiens handen hij ging en welke vaktraditie hem vormgaf — dat hun het gewicht geeft dat ze dragen. En dat verhaal, zoals dit artikel van begin tot einde stilletjes heeft betoogd, loopt door Antwerpen.

Samen gelezen zijn de bovenstaande diamanten niet alleen een verzameling beroemde objecten — het zijn twaalf datapunten over wat werkelijk waarde behoudt op de diamantmarkt over de eeuwen heen. Drie patronen tekenen zich af, en alle drie zijn ze relevant voor wie in 2026 een natuurlijke diamant overweegt te kopen.

Ten eerste: herkomst beschermt waarde over generaties heen. De Hope, de Regent, de Sancy en de Koh-i-Noor zijn sinds de zeventiende eeuw elk tientallen keren van eigenaar veranderd. Oorlogen, revoluties, diefstallen en beurscrashes zijn eroverheen gerold. Elk van hen is vandaag, in reële termen, meer waard dan honderd jaar geleden. Een steen met een gedocumenteerde eigendomsketen — een certificaat, een veilinggeschiedenis, een museale herkomst — draagt zijn waarde voort op manieren die een anonieme diamant niet kan.

Ten tweede: uitzonderlijke kwaliteit overleeft elke mode-cyclus. De vijf moderne diamanten in deze lijst — Pink Star, Blue Moon, Taylor-Burton, Wittelsbach-Graff, Millennium Star — delen allemaal hetzelfde grading-profiel: Fancy Vivid kleur (of D-flawless kleurloos), Type IIa of IIb, internally flawless. Die kwaliteitscombinatie vertegenwoordigt misschien één diamant op tien miljoen. De prijs voor die specifieke hoek van de markt is sinds 2000 ongeveer elke zeven jaar verdubbeld, en toont geen tekenen van vertraging. Onze marktanalyse 2026 volgt hetzelfde patroon breder over het segment van gecertificeerde natuurlijke diamanten.

Ten derde: slijp-vakmanschap is de vermenigvuldiger. De Regent verdubbelde in waarde op het moment dat Harris hem in 1706 klaar had. De Cullinan bracht negen grote stenen voort met elk hun eigen historisch belang. Het herslijpen van de Wittelsbach verdeelde de diamantwereld precies omdat iedereen besefte dat slijpbeslissingen definitief bepalen wat een steen kan zijn. Een goed geslepen natuurlijke diamant van gecertificeerde kwaliteit zal altijd een meerprijs opleveren tegenover een identiek gegradeerde steen met middelmatige afwerking. Dit is geen kwestie van opinie — het is wat vierhonderd jaar veilinggegevens vastleggen.

Elke diamanthandelaar die het vertrouwen waard is, zal deze drie factoren graag met je bespreken voor je ook maar één steen bekijkt.

De Vlaamse rode draad die door deze encyclopedie loopt, is geen historisch curiosum. Het is een levende traditie. De stad waar Lodewijk van Bercken in 1476 zijn eerste scaif bouwde — toen binnen de Spaanse omwalling van Antwerpen — is vijfhonderd jaar later nog steeds 's werelds meest geconcentreerde centrum voor het slijpen, graderen en verhandelen van natuurlijke gecertificeerde diamanten, al verhuisde het werk in de tussenliggende eeuwen naar het huidige diamantkwartier rond de Pelikaanstraat, voorbij de lijn van de oude vestingmuren.

Ongeveer 84% van alle ruwe diamanten en 50% van alle geslepen diamanten ter wereld passeert elk jaar nog steeds door Antwerpen. De gecertificeerde natuurlijke stenen die vandaag vanuit deze wijk worden verkocht, zijn geslepen door slijpers die professioneel en vaak letterlijk afstammen van dezelfde traditie die de Cullinan (via Amsterdam), de Golden Jubilee (Gabi Tolkowsky in Antwerpen) en elke ideal-cut round brilliant ter wereld (Marcel Tolkowsky's formules uit 1919) voortbracht.

Bij Diamantwerp werken we uitsluitend met natuurlijke gecertificeerde diamanten die we sourcen via het Rapnet-netwerk van Antwerpen — hetzelfde groothandelssysteem dat elke gerenommeerde juwelier van Cartier tot Van Cleef bevoorraadt. We zijn niet verbonden met een van de beroemde stenen op deze pagina. Maar wij verkopen de natuurlijke diamanten waarop hun verhaal is gebouwd: gecertificeerd, geslepen volgens Tolkowsky-standaarden, uit dezelfde wijk die elke belangrijke steen van de afgelopen vijf eeuwen heeft gevormd.

Ontdek onze huidige selectie van gecertificeerde natuurlijke diamanten, of lees onze marktanalyse 2026 voor de actuele stand van de natuurlijke diamantmarkt.